Is de lange relatie op z’n retour?

Bron: Glamour  – Tekst: Amanda van Schaik

Daar is het dan, het gevreesde moment. Je zit tegenover je Grote Liefde en denkt: wil ik wel de rest van mijn leven naast hem/haar wakker worden? Eén troost, je bent niet de enige. Want de lange relatie lijkt zijn beste tijd te hebben gehad.

Als je net bij elkaar bent en elke minuut met de ander wil doorbrengen, is het lastig om voor te stellen, maar er komt een punt dat die roze wolk afbrokkelt. Spoel een paar jaar vooruit en er is een grote kans dat je ’s avonds naar de afstandsbediening grijpt in plaats van naar je lover. En dat de diepgaande gesprekken over elkaars dromen en interesses hebben plaatsgemaakt voor discussies over hoe je de vaatwasser inruimt. Of, in José’s (36) geval, over rondslingerende was: “Het ging heel geleidelijk, we praatten steeds minder met elkaar over wezenlijke zaken en het ging op een gegeven moment eigenlijk alleen nog maar over huishoudelijke beslommeringen. Ik begon de relatie met de gedachte: dit is hem. Maar na zes jaar dacht ik: is dit het nou? Ik weet nog dat we een keer in een restaurant zaten en ik tot de schrikbarende conclusie kwam: we zijn zo’n stel geworden. Zo’n koppel dat elkaar niets meer te melden heeft. Wil ik de rest van mijn leven naast hem wakker worden? Ik sprak mijn twijfels uit en hij wilde nog voor onze relatie gaan, maar ik vond het goed zo. In mijn ogen was het voorbij.”

Breekbaar

De nummer één reden van scheiden in Nederland is ‘op elkaar uitgekeken zijn’, blijkt uit onderzoek van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). En gescheiden, dat wordt er: in 2004 eindigde 34 procent van de huwelijken in een scheiding, in 2014 liep dit op naar 40 procent. Break-ups van samenwonende stellen komen nog vaker voor, weet Jan Latten, hoogleraar aan de Universiteit van Amsterdam en bij het CBS werkzaam als hoofddemograaf: “Samenwonende stellen gaan vaker uit elkaar dan gehuwden. Want samenwonen is laagdrempeliger dan trouwen en bovendien heeft je boeltje pakken minder voeten in de aarde dan een scheiding.” Was voorheen scheiden als jong stel not done, tegenwoordig is het geen schande meer, gaat Latten verder. “Relaties zijn nu meer gebaseerd op liefde – vroeger was een huwelijk meer gekoppeld aan financiële belangen, omdat het zo hoorde, of om een gezin te stichten – en daardoor breekbaarder. Er is weinig druk meer vanuit de samenleving om bij elkaar te blijven en je bent, meestal, ook niet meer financieel afhankelijk van je partner. Door alle digitale mogelijkheden zoals Tinder komen mensen eerder in contact met anderen en zijn er dus meer verleidingen. Het is makkelijker dan vroeger om bij twijfel de handdoek in de ring te gooien.”

‘In het begin dacht ik: dit is hem. Maar na zes jaar was het: is dit het nou?’

Tot over de oren

Helpt Moeder Natuur in het begin van de liefde een handje mee, naarmate de jaren vorderen, niet meer. Professor Jan Hindrik Ravesloot is hoogleraar fysiologie en expert op het gebied van de chemie van de liefde: “De evolutie moedigt verliefd worden aan, want dat kan leiden tot seks en voortplanting. Als je verliefd bent, komen de hersenen in ’n prettige toestand terecht: er worden stoten van dopamine – de boodschapper van plezier die het beloningscentrum in ons brein prikkelt – vrijgegeven en je voelt je euforisch.” Dit verliefde gevoel kan gemiddeld drie maanden tot drie jaar duren. Maar er zijn uitzonderingen. Volgens Ravesloot houdt bij ongeveer een op de twintig stellen de verliefdheid aan. Of dat gebeurt, hangt wellicht van je hersenchemie af. “Als je van nature veel dopamine in je hersenen aanmaakt, sta je sneller in vuur en vlam,” verklaart hij.

Zonder chemie

Mocht jij wat minder goed in de passiestofjes zitten, dan is er goed nieuws: de evolutie heeft nog een foefje ontwikkeld om mensen aan elkaar te binden. Ravesloot: “Voor het in leven houden en grootbrengen van het kroost, is het handig als de ouders bij elkaar blijven. Daarom geeft ons brein oxytocine af – een hormoon dat een vertrouwensband schept en dus voor verbinding zorgt.”

Maar helaas, ook dit heeft een houdbaarheidsdatum en instinctief raken we uitgekeken op onze partner. “We leven langer dan ooit tevoren. Menselijke lijven zijn niet gebouwd om zo lang bij elkaar te blijven. Tot ongeveer zeshonderd jaar geleden werden mensen zo’n 45 jaar oud. De periode na verliefdheid was daardoor maximaal vijftien jaar en daar is ons brein op ingesteld.” Daarna moeten we onze liefdesmotor zonder chemische hulpmiddeltjes draaiende houden. En dat kan zeker, zegt professor Ravesloot: “Mensen zijn gecompliceerde wezens en nooit slaven van stofjes. Een liefdesrelatie is veel meer dan hormonen en neurotransmitters. Bij een gezonde relatie speelt meer mee, zoals emotionele verbondenheid, intimiteit, vriendschap, respect en commitment.” Marloes (38, tien jaar samen) beaamt dit: “Iedereen in een lange relatie weet dat die vlinders minder worden. Dat gaat niet van de een op andere dag en in die tijd dat je gevoelens veranderen – ze worden niet minder, maar wel anders – smeed je een band die steeds sterker wordt. Die connectie, de wetenschap dat iemand er voor je is, en jij voor hem, iemand met wie je je levensdoelen en angsten kunt delen, blijft groeien.”

Hoe langer je bij iemand blijft, hoe beter de relatie kan worden

Intense verbondenheid

Relatiecoach Paulien Timmer is auteur van ‘Lang + gelukkig’, waarvoor ze honderd koppels interviewde die meer dan veertig jaar bij elkaar zijn. Zij leerde van die stellen dat gevoel – verliefdheid en aantrekkingskracht – niet constant is. “Het komt en het gaat als eb en vloed. Als je dat accepteert en er niet mee zit, kan de verliefdheid nog heftiger terugkomen dan daarvoor.” Voor haar was de grootste eyeopener dat hoe langer je bij iemand blijft, hoe beter de relatie kan worden. “Want als je lange tijd alles met iemand deelt, bereik je een niveau van verdieping en intimiteit dat voor een intense verbondenheid en geluk zorgt.” Klinkt heel goed, die intense verbondenheid. Maar zo lang bij elkaar zijn, wordt dat niet een beetje… gezapig? Nee hoor, vindt Marloes: “Weten waar je aan toe bent en wat je aan elkaar hebt, vind ik lekker stabiel. Sleur is niet hetzelfde als saai. Mijn man en ik zijn allebei ondernemer en de wetenschap dat het thuis goedzit, geeft rust en energie om meer dingen te proberen op werkgebied.”

Het móet spannend zijn

Relatiecoach Timmer weet het zeker: levenslang gelukkig bij elkaar, het kan. Maar ze waarschuwt wel: je moet niet koste wat kost in een relatie blijven zitten. Wanneer je elkaar ongelukkig blijft maken, is uit elkaar gaan verstandig. Maar als er nog liefde is, werk er dan aan. Geef niet te snel op, adviseert ook José, uit het begin van dit verhaal. “Je weet pas wat je mist, als het er niet meer is. Dit cliché is op mij van toepassing. Ik kwam erachter dat mijn verwachtingen – een relatie moet spannend zijn – me het gevoel gaven van ‘is dit het nou’. Die twijfel versterkte zichzelf: ik nam afstand en hierdoor dreven we verder uit elkaar. Terwijl er nog veel wél goed zat. Maar dit inzicht kwam pas toen het al een jaar uit was en mijn ex inmiddels iemand anders had leren kennen. Ik was te laat. En nu denk ik: had ik maar…”

18 jaar samen – Sabine (37)

“Om ons heen gaan veel stellen uit elkaar. Ik denk dat nogal wat mensen zich blindstaren op wat zij niet hebben, en anderen wel. Bijvoorbeeld een mooiere auto of groter huis, een vlammende carrière. Daar word je ongelukkig van, volgens mij. Voor sommige mensen is het nooit genoeg, ze willen altijd meer. Maar die ontevredenheid neem je mee naar je volgende relatie. Mijn man ik zijn blij met wat we hebben.”

20 jaar samen – Tineke (39)

“Misschien een open deur, maar oog en aandacht voor elkaar hebben is een voorwaarde voor gelukkig samen zijn. Zeker als je kinderen hebt, is het heel makkelijk om je door werk, huishouden en gezin te laten opslokken, waardoor je elkaar soms alleen nog maar even tegenkomt in huis. Daarom proberen we juist heel bewust tijd voor elkaar vrij te maken. Al zijn het maar kleine momentjes – als je dan er maar voor zorgt dat je met je hoofd helemaal in dat moment en bij elkaar bent.”

Lang leve de liefde

Hoe houd je het jaar-in-jaar-uit leuk met elkaar? Drie tips:

1. Eerste hulp bij problemen

Een goede relatie is geen probleemloze relatie, zegt relatiecoach Timmer. Maar veel mensen denken dat moeilijkheden duiden op een verkeerde combinatie van personen: zie je wel, we passen niet bij elkaar. “Een relatie is geen Hollywoodfilm waarin je elkaar ontmoet en verliefd wordt, waarna dat gevoel de rest van je leven voortduurt. De werkelijkheid is anders. De film stopt voordat het moeilijk wordt. Terwijl problemen hand in hand gaan met een relatie en ook goed zijn, omdat je daardoor groeit.”

Houdbaarheidstip: zoek het bij jezelf

Timmer adviseert: “Leg problemen niet bij de ander, maar kijk naar jezelf: hoe heb ik hieraan bijgedragen, wat kan ik hieraan doen? Als je telkens ruzie hebt over hetzelfde, wees dan bereid te zeggen: wat kan ik de volgende keer beter doen?” En als je twijfelt aan de relatie? “Dan is het verleidelijk om in jezelf te keren of te denken: laat hem zijn best voor me doen. Het is eng om dan contact met de ander te maken, omdat je afgewezen kunt worden, maar door dit juist wel te doen kan de liefde weer gaan stromen.”

2. Eerste hulp bij veranderdrang

“Wat ik vaak in de praktijk zie, is een soort van vrouwelijke dominantie,” zegt psychotherapeut Susanne Donders. “Vrouwen hebben soms de neiging hun mannelijke partners te bestoken met meningen en adviezen uit eigen koker: weinig rekening houdend met onderlinge verschillen tussen hen die juist heel verrijkend kunnen zijn.”

Houdbaarheidstip: begin bij jezelf

Je partner kun je nauwelijks veranderen, jezelf wel. Donders. “Als jij iets niet goed vindt, vraag je dan af: is het echt niet goed of is het niet goed volgens mijn standaard? En hoe realistisch is die?” Nog een denkfout: “Vrouwen denken vaak dat een man hun gedachten kan lezen, maar dat kan hij niet. En wat jij belangrijk vindt, hoeft voor hem niet zo te zijn.”

3. Eerste hulp bij teleurstellingen en verwijten

Donders: “Een veelgehoorde klacht is emotionele verwaarlozing: ‘Je was er niet voor me toen ik het moeilijk had’, ‘Je luistert niet’. Dit wordt meestal verwijtend gebracht: ‘Ik doe thuis veel meer dan jij’, of ‘Je doet nooit meer iets liefs.’ Waarop de ander zich aangevallen voelt en zich terugtrekt, wat jij vervolgens ook doet en dan drijf je steeds verder uit elkaar. Dan weet je niet meer waar je moet beginnen om die vervreemding te stoppen.”

Houdbaarheidstip: doorbreek het pantser

“Onder de eerste laag teleurstelling, boosheid en verwijten, zitten gekwetste gevoelens: ik heb je nodig, ik mis je, ik voel me eenzaam en je bent er niet voor me,” legt Donders uit. “Het is enorm lastig om dit te zeggen – want stel dat hij of zij je afwijst, net als je je hart zo openstelt. Maar het moet wel gebeuren. De eerste stap is moed verzamelen om eerlijk te zijn, vertel dat je dat spannend vindt en vraag de ander om naar je te luisteren.”

Bron: Glamour  – Tekst: Amanda van Schaik

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *